Կամուրջ-ուղեղիկային անկյան մենինգիոմա

Ի՞նչ է կամուրջ-ուղեղիկային անկյան մենինգիոման

Կամուրջ-ուղեղիկային անկյունը (ԿՈՒԱ) անատոմիական տարածություն է հետին գանգափոսում, որտեղ միմյանց են մոտենում ուղեղի կամուրջը, ուղեղիկը և մի քանի կարևոր գանգուղեղային նյարդեր, այդ թվում՝ լսողական (VIII), դիմային (VII) և եռվորյակ (V) նյարդերը։

Կամուրջ-ուղեղիկային անկյան մենինգիոման բարորակ (դեպքերի ճնշող մեծամասնությունում) ուռուցք է, որն աճում է ուղեղի կարծր թաղանթից։ Այն հանդիպում է ավելի հազվադեպ, քան վեստիբուլյար շվանոման (լսողական նյարդի նևրինոման), որը նույնպես տեղակայվում է այս շրջանում։ Կարևոր է ճշգրիտ որոշել, թե որ ուռուցքի հետ գործ ունենք, քանի որ բուժման մարտավարությունը կարող է տարբեր լինել։

Ինչո՞ւ է ուռուցքն առաջացնում ախտանիշներ

Ախտանիշներն առաջանում են ոչ թե ուռուցքի չարորակ լինելու պատճառով, այլ դրա ծավալի և հարակից կառուցվածքների վրա գործադրած ճնշման հետևանքով։ Առավել հաճախ հանդիպող դրսևորումներն են՝

• լսողության նվազում կամ աղմուկ մեկ ականջում,

• հավասարակշռության խանգարում, քայլվածքի անկայունություն,

• դեմքի մի կեսի թմրածություն կամ ցավ,

• դիմախաղային մկանների թուլություն,

• երկտեսություն,

• գլխացավեր, սրտխառնոց՝ մեծ ուռուցքների դեպքում, երբ առկա է ուղեղի ցողունի սեղմում կամ լիկվորի արտահոսքի խանգարում։

Փոքր, ախտանիշներ չառաջացնող մենինգիոմաները հաճախ հայտնաբերվում են պատահաբար՝ այլ պատճառով կատարված ՄՌՏ հետազոտության ժամանակ։

Ե՞րբ է իսկապես անհրաժեշտ վիրահատություն

Վիրահատության մասին որոշումն ընդունվում է անհատապես և կախված է ուռուցքի չափից, դրա աճի արագությունից, ախտանիշների արտահայտվածությունից և հիվանդի ընդհանուր վիճակից։ Վիրաբուժական բուժման հիմնական ցուցումներն են՝

• նյարդաբանական ախտանիշների հարաճուն վատթարացում,

• ուռուցքի զգալի չափ՝ ուղեղի ցողունի կամ ուղեղիկի սեղմմամբ,

• ներգանգային ճնշման բարձրացման նշաններ,

• դինամիկ հսկողության ընթացքում հաստատված ուռուցքի աճ։

Տարեց հիվանդների մոտ պատահաբար հայտնաբերված փոքր և ախտանիշներ չառաջացնող մենինգիոմաների դեպքում կամ ուղեկցող հիվանդությունների առկայության պարագայում հաճախ ընտրվում է հսկողական մարտավարություն՝ կրկնակի ՄՌՏ հետազոտությամբ յուրաքանչյուր 6–12 ամիսը մեկ։

Վիրաբուժական մուտքեր

Վիրաբուժական մուտքի ընտրությունը կախված է ուռուցքի չափից և ճշգրիտ տեղակայումից, ինչպես նաև հիվանդի լսողության սկզբնական վիճակից։ Առավել տարածված են երեք մոտեցումներ։

Ռետրոսիգմոիդ (սուբօքսիպիտալ) մուտք — իրականացվում է պտկաձև ելունի հետևում գտնվող փոքր բացվածքի միջոցով։ Այն հնարավորություն է տալիս պահպանել լսողությունը և ապահովում է կամուրջ-ուղեղիկային անկյան կառուցվածքների լավ տեսանելիություն։ Սա առավել ունիվերսալ վիրաբուժական մուտքերից է։

Տրանսլաբիրինթային մուտք — կիրառվում է այն դեպքում, երբ ուռուցքի կողմում լսողությունն արդեն կորցված է կամ դրա պահպանումը առաջնահերթություն չէ։ Այն հարմար մուտք է ապահովում դեպի ներքին լսողական անցուղի տարածվող ուռուցքները, սակայն անխուսափելիորեն հանգեցնում է տվյալ կողմում լսողության ամբողջական կորստի։

Մուտք միջին գանգափոսի միջոցով — կիրառվում է ավելի հազվադեպ՝ հիմնականում ներքին լսողական անցուղով սահմանափակված փոքր ուռուցքների դեպքում, երբ հիվանդի լսողությունը պահպանված է։

Նյարդավիրաբույժը կբացատրի, թե կոնկրետ ձեր դեպքում որ վիրաբուժական մուտքն է առավել նպատակահարմար և ինչու։

Ուռուցքի հեռացման ծավալը

Կարևոր է հասկանալ․ վիրահատության նպատակը միշտ չէ, որ ուռուցքի ամբողջական հեռացումն է ցանկացած գնով։ Եթե մենինգիոման սերտաճած է գանգուղեղային նյարդերի, ուղեղի ցողունի կամ խոշոր անոթների հետ, վիրաբույժը կարող է գիտակցաբար այդ կառուցվածքների վրա թողնել ուռուցքի պատիճի փոքր հատված՝ ծանր նյարդաբանական դեֆիցիտից խուսափելու համար։

Այս մարտավարությունը կոչվում է սուբտոտալ ռեզեկցիա, և հետագայում մնացած հատվածի նկատմամբ կարող է իրականացվել հսկողություն կամ ռադիովիրաբուժություն։ Սա ստանդարտ և հիմնավորված մոտեցում է, այլ ոչ թե վիրահատության «անհաջողություն»։

Հիմնական ռիսկերը և հնարավոր բարդությունները

• • լիկվորեա (ողնուղեղային հեղուկի արտահոսք) և դրա հետ կապված մենինգիտի վտանգը,• վաղ հետվիրահատական շրջանում հավասարակշռության և կոորդինացիայի խանգարումներ,• հազվադեպ, սակայն լուրջ բարդություններ՝ արյունազեղում, ինսուլտ, այլ գանգուղեղային նյարդերի վնասում, ուղեղի ցողունի այտուց։

  Ժամանակակից ներվիրահատական նեյրոմոնիթորինգը (վիրահատության ընթացքում գանգուղեղային նյարդերի ֆունկցիայի շարունակական վերահսկումը) զգալիորեն նվազեցնում է նյարդերի վնասման վտանգը և դարձել է ստանդարտ մասնագիտացված նյարդավիրաբուժական կենտրոններում։

  Վիրահատության նախապատրաստում

  Վիրահատությունից առաջ սովորաբար կատարվում են՝

  • գլխուղեղի ՄՌՏ՝ կոնտրաստային ուժեղացմամբ,• աուդիոմետրիա՝ նախնական լսողությունը գնահատելու համար,• անեսթեզիոլոգի խորհրդատվություն և ընդհանուր առողջական վիճակի գնահատում,• անհրաժեշտության դեպքում՝ քիթ-կոկորդ-ականջաբանի խորհրդատվություն։

  Անհրաժեշտ է նախապես բժշկի հետ քննարկել ընդունվող բոլոր դեղամիջոցները, հատկապես՝ հակամակարդիչները։

Վերականգնում վիրահատությունից հետո

Նման վիրահատություններից հետո հոսպիտալացումը սովորաբար տևում է մոտ 10 օր, որի մի մասը՝ ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքում՝ հսկողության նպատակով։ Առաջին օրերին կարող են պահպանվել գլխապտույտը, քայլքի անկայունությունը, դիմային մկանների թուլությունը։ Հիվանդների մեծ մասի մոտ այս երևույթները աստիճանաբար նվազում են շաբաթների և ամիսների ընթացքում՝ նյարդային համակարգի փոխհատուցողական հնարավորությունների և, անհրաժեշտության դեպքում, վերականգնողական բուժման շնորհիվ (վեստիբուլյար մարմնամարզություն, դիմային մկանների ֆիզիոթերապիա)։ Աշխատունակության լիարժեք վերականգնումը սովորաբար տևում է 4–8 շաբաթ, սակայն ժամկետները անհատական են։

Հսկողություն վիրահատությունից հետո

Դուրսգրումից հետո անհրաժեշտ է կատարել վերահսկիչ ՄՌՏ (սովորաբար՝ 3–6 ամիս անց, այնուհետև՝ տարեկան)՝ ուռուցքի հեռացման ամբողջականությունը գնահատելու և հնարավոր մնացորդային հատվածի աճը վաղ հայտնաբերելու համար։ Հեռացված հյուսվածքի հյուսվածաբանական հետազոտությունը հաստատում է ախտորոշումը և որոշում ուռուցքի չարորակության աստիճանը՝ ըստ ԱՀԿ (WHO) դասակարգման, ինչը նույնպես ազդում է հետագա հսկողության մարտավարության վրա։

Կանխատեսում

Կամուրջ-ուղեղիկային անկյան մենինգիոմաների ճնշող մեծամասնությունը բարորակ գոյացություններ են (ԱՀԿ Grade I), և պատշաճ կատարված վիրահատությունից հետո կյանքի կանխատեսումը, որպես կանոն, բարենպաստ է։ Նույնիսկ ոչ ամբողջական հեռացման դեպքում մնացորդային ուռուցքի աճը սովորաբար դանդաղ է և շատ դեպքերում հնարավոր է վերահսկել դինամիկ հսկողության կամ ռադիովիրաբուժության միջոցով։

Գլխավոր խորհուրդը

Բուժող նյարդավիրաբույժի հետ բաց քննարկեք բոլոր հարցերը՝ ինչպիսի վիրաբուժական մուտք է նախատեսվում, ինչ ռիսկեր կան հատկապես ձեր դեպքում, որքանով է հավանական ուռուցքի ամբողջական հեռացումը և ինչ այլընտրանքային տարբերակներ կան։

Ցանկալի է նաև ստանալ երկրորդ մասնագիտական կարծիք գանգի հիմի վիրաբուժության մեծ փորձ ունեցող մասնագիտացված նյարդավիրաբուժական կենտրոնում։ Սա նյարդավիրաբուժության այն ոլորտներից է, որտեղ վիրաբույժի փորձը կարող է անմիջականորեն ազդել բուժման արդյունքի վրա։